يادداشت سردبير

خاك شو تا گل برويي رنگ رنگ

 يكي از ويژگي هاي بارز ما انسانها كه از ديگر سلسله حيوانات متمايزمان مي‏سازد دارا بودن فرهنگ است . بدين معني كه داراي گونه اي حس پيشرفته از آگاهي ، انديشه و باورهايي هستيم كه در سطوح مختلف سازمان اجتماعي خود آنها را با ديگران تقسيم مي كنيم و از خود به ارث مي گذاريم . اين اشتراك در رابطه با محيطي است كه در آن زندگي مي كنيم . نمونه خوبي از اين جلوه فرهنگي وجود مقادير گسترده اي منابع فرهنگي از طريق آداب و سنن ، مذهب و فولكور درباره خاك وزمين به سبب اهميت آن در توليد فرآورده هاي غذايي است.

در اين شماره مجموعه اي از ضرب المثل هاي كشورهاي مختلف و از جمله ايران گردآوري شده كه همه نگاهي به خاك دارند .ضرب المثلها را به كار مي بريم تا در مورد ميراث فرهنگي خودمان وديگران آگاهي بيشتري پيدا كنيم . اين گونه تبادل وتعامل به توسعه موضوع گفتگوي فرهنگها و تمدنها كمك كرده و روي موضوعهاي مهم تكيه مي كند . ضرب المثل ها مي توانند پتانسيل خوبي براي توسعه برنامه هاي آموزشي (براي مثال ) در بخش مديريت صحيح خاك داشته باشد.

ضرب المثل به عبارت ساده به مفهوم جمله كوتاه و معمولا با بيان كنايه اي است كه يك واقعيت آشكار ،يا يك نُرم اجتماعي و يا موضوعهاي اخلاقي را نشان مي دهد كه به گونه اي رايج در جامعه مورد استفاده قرار مي گيرد. بسياري از ضرب المثل ها ريشه در ميراث فرهنگ كهن يا مذهب يك كشور دارد ، در حالي كه برخي ممكن است منشاء ادبياتي داشته باشند كه به وسيله اشخاص مشهور عنوان شده يا از لحظه هاي بياد ماندني گذشته سر در آورده است. ازآنجا كه خاك و زمين بر همه جنبه‏هاي زندگي تاثير دارد موضوع متداولي در ضرب المثلها بشمار مي رود.

 اميد با اين هدف كه آگاهيهاي عمومي را از اين راه نيز درباره خاك و پاسداري از آن افزايش دهيم.

ريشــه در خاك «2»

 در شماره قبل بخشي از مقاله‏اي را كه به خاك مربوط بود به حضورتان تقديم شد . اينك دنباله آن را ملاحظه مي فرماييد كه به مطالب مربوط به آب مي پردازد .

جالب اين كه در ميان پيشينيان ،آب نيز از اهميتي معادل با خاك برخوردار بوده است. توسعه اكثر تمدن هاي اوليه علاوه بر خاك به فراواني آب نيز وابسته بوده است . وجود آب در شكوفايي تمدن ها بقدري حائز اهميت است كه اين تمدن ها را تمدن هاي آبي يا هيدروليك (hydraulic civilization) مي ناميدند كه از نمونه هاي بارز آن تمدن هاي نخستين در جنوب ايران ، بين النهرين  (عراق فعلي ) و مصر است . هيچ شهر با اهميت و بزرگي را در دنيا نمي توان سراغ گرفت كه در كنار رودخانه يا منبع عظيمي از آب قرار نداشته باشد.

نخستين حروف الفباي فارسي با آب (الف و ب ) آغاز مي شود. بهمين دليل آب را الفباي زندگي مي‏گويند . واژه‏هاي آباداني ، آباد و آبادان (به معني تمدن ) برگرفته ازآب است. كلمه تمدن در عربي مشتق از مدينه و civilization در لاتين مشتق از civitas مي باشند كه هر دو به معني شهر (city) يا مكاني است كه در نزديك آب قرار داشته باشد.

اقوام باستاني آب را درجريان زندگي مي دانستند كه از چشمه يا كوه بيرون مي آمد . بهمين دليل هيچگاه آب را بدون پسوند زنده يا واژه اي كه حاكي از زنده بودن آن باشد بكار نمي‏بردند. در عربي هميشه از جريان آب (running water) ويا در عبري از آب زنده (living water) ياد مي‏شود . موبدان مصري عقيده داشتند كه زمين از آب مقدس كه هنوز در زير زمين جريان دارد بوجود آمده است و پيدايش زمينهاي حاصلخيز دلتاي رودخانه نيل را شاهدي بر اين مدعا مي ديدند . به باور مصريهاي باستان سرزمين فراعنه را خداي رود (Hapi) آفريده است. آنها در نوشتارهاي خود براي آب از علامت       كه يك مار غلتان را تداعي مي كند استفاده مي كردند. عبري‏ها نيز براي آب كلمه mem را بكار مي بردند كه  نشان دهنده ميام (mayiem) يا آب است. در عبري بهشت شميم (shamayim) ناميده مي شود كه از دو واژه sham (منبع ) و mayim (آب) تشكيل يافته و به معني آب است
 (sham-mayiem) . علامت mem بعداً در زبان لاتين به حرف M تبديل گرديد. واژه سومري براي آب a مي باشد كه به معني اسپرم يا قدرت توليد مثل است.آكاديان (Akkadian) كه به روايتي اولين تمدن بشر به شمار مي روند (در منطقه جنوب غربي ايران باستان ) بر اين باور بودند كه تمام دنيا در ابتدا آب بوده است . تا اين كه خداي خورشيد (Marduk) ، شيطان (Tiamat) را همانند يك صدف دريايي به دو شقه كرد. يك شقه آن را در سرآب انداخت تا بدينوسيله جلو سيل گرفته شود و ديگر شقه آن را در پاياب رها كرد كه كوهها ايجاد شد. آنگاه در پايين دست حصيري از بوريا پهن كرد كه گل و لاي روي آن را گرفت و بدين ترتيب خاك در زمين ايجاد گرديد.

هر چند دانش امروز ويافته هاي جديد بسياري از اين باورها را در مورد آب و خاك زير سوال برده است اما بايد پذيرفت كه پيكره زندگي ما را همين باورها تشكيل مي دهد كه گذار و رها كردن آنها اگر ناممكن نباشد بسيار دشوار است. ذكر اين مطالب نه براي اثبات اهميت خاك وآب در زندگي و يا در علم رابطه آب و خاك و گياه است بلكه تنها تذكاري بر وابستگي ما بر اين منابع است و اين كه رها شدن از اين وابستگي‏ها سرانجام به جهالت و از بين رفتن منابع مي‏انجامد . انسان كه از تنعم روابط آب و خاك و گياه بهره‏مند است خود بخشي از اين سيستم به شمار مي‏رود و تا حد كمال بايد در انسجام اين روابط بكوشد. اين امر بخصوص براي كساني مانند متخصصان آب و خاك و آبياري و كشاورزي كه وابستگي شغلي به آن دارند از اهميت زيادتري برخوردار است.البته بشر همواره در شناخت روابط بين عناصر سيستم آب و خاك و گياه كوشيده است. زيرا شناخت بهتر اين روابط به او كمك كرده است كه بهره بيشتري از آب ببرد.

شايد بتوان گفت كه از پيچيده ترين موضوعهايي كه در علم آبياري و زراعت وجود دارد روابطي است كه بين آب و خاك و گياه و اتمسفر به صورت متقابل در جريان است . موضوع در ظاهر امر بسيار ساده به نظر مي رسد . تصور ساده ما اين است كه با آبياري آب را در خاك ذخيره مي كنيم تا گياه آن را توسط ريشه هاي خود جذب كرده و از طريق تعرق وارد اتمسفر سازد و آنچه بعنوان توليد مطرح است مقدار موادي است كه در اين مسير در داخل گياه ساخته مي‏شود. اما ساخته شدن مواد در گياه بدون وجود انرژي خورشيد امكان پذير نيست. در واقع توليدات كشاورزي مقدار انرژي است كه به كمك فرايندهايي كه در سيستم آب و خاك و گياه و اتمسفر صورت مي‏گيرد در گياه تثبيت شده و به ماده تبديل مي‏گردد. هر چند هدف كشاورزي اين است كه مقدار تثبيت انرژي در گياه به حداكثر برسد و مثلا به جاي اين كه از يك هكتار زمين 3 تن گندم حاصل شود بتوان 10 تن و يا بيشتر توليد كرد ، اما تثبيت انرژي و يا توليد محصولات كشاورزي محدود بوده و نمي‏تواند تا بي‏نهايت ادامه داشته باشد. با اين وجود اگر شرايط را براي برخي فرايندهاي گياهي و يا خاك بطور مناسب فراهم سازيم اين امكان وجود دارد كه بر مقدار محصول توليدي افزوده شود. بهمين دليل شناخت اين فرايندها براي متخصصاني كه در زمينه كشاورزي فعاليت دارند ضروري است.

روابط و فرايندهايي كه بين آب و خاك و گياه صورت مي‏گيرد بسيار زياد و در عين حال پيچيده است . بطوريكه حتي پيشرفته ترين مدل هاي رايانه اي نيز قادر نيستند تمامي اين روابط و فرايندها را بطور همزمان شبيه سازي كنند. هر چند برخي از اين روابط در مقياس كلي شناخته شده اند اما ممكن است بعضا فرايندهايي وجود داشته باشند كه يا هنوز ناشناخته اند و يا در صورت شناخته شدن جزئيات آنها بدرستي روشن نمي باشد. مثلا براي ما مشخص است كه گياه آب و مواد غذايي مورد نياز خود را از خاك جذب كرده و در دماي مناسب به كمك انرژي خورشيد تغييراتي در آنها بوجود مي‏آورد، اما چگونگي و خصوصيات كمي و كيفي فرايند‏هايي كه در اين امر دخالت دارند هنوز بطور كامل روشن نيست.

طي سالهاي اخير تلاش دانشمندان گياه شناس ومتخصصاني كه در زمينه آب و خاك دست دارند اين بوده است تا قوانين حاكم بر اين سيستم پيچيده را بشناسند و از آنها در جهت توليد بيشتر محصولات گياهي كه قسمت عمده غذاي انسان را تشكيل مي دهد استفاده كنند. البته در اين راه موفقيتهاي زيادي نيز كسب شده و رفاه نسبي جوامع انساني از نظر مواد غذايي مرهون همين تلاشها مي باشد ، اما هنوز راه درازي در پيش است تا بتوان به زواياي تاريك اين سيستم پيچيده دسترسي پيدا كرد. مشكل از آنجا ناشي مي شود كه سامانه (سيستم ) آب و خاك و گياه و اتمسفر مجموعه اي مرتبط بهم بوده و اگر براي شناخت فرآيندها فقط روابط دوگانه اجزاء آن را در نظر بگيريم كفايت نخواهد كرد. مثلا ممكن است بسياري از روابط بين آب و خاك و يا آب و گياه در وضعيت خاصي شناخته شده باشند اما همين روابط در اثر دخالت عوامل ديگر و يا با تغييراتي كه در اتمسفر ممكن است اتفاق افتد بگونه اي ديگر خواهند بود. حتي نوع گياه نيز اين روابط را به شيوه‏اي متفاوت تحت تاثير قرار مي دهد. با اين وجود پيشرفتهاي علمي در اين زمينه هنوز هم بطور پيوسته ادامه داشته و هر روز موضوعهاي تازه اي بر يافته هاي قبلي افزوده مي شود.

مروري بر ساختار تحقيقات علم خاك در ايران

محمدرضا بلالي

عضو هيات علمي موسسه تحقيقات خاك و آب

امروزه بارزترين شاخص «توسعه يافتگي» يك كشور را «توان علمي و فني» آن مي‏دانند و توسعه را نيز كه به يك مفهوم دگرگوني و اصلاح به سمت بهبود است محصول «پژوهش» مي شناسند. درگستره كشاورزي نيز اين قاعده صادق است و هر گونه توسعه در آن وابسته به تحقيق و پژوهش مي‏باشد.

با اين همه هنوز نقش تحقيق و پژوهش به گونه‏اي كه شايسته اهميت آن باشد شناخته نشده يا در عمل بهاي كافي به آن داده نشده است. مثلا محدوديت شديد بودجه هاي تحقيقاتي دانشكده هاي كشاورزي و سازمانهاي تحقيقاتي ، كم بودن نشريات ومقاله هاي تحقيقاتي داخل كشور ، كاهش تعداد وطول دوره هاي مطالعاتي ، به كار بستن محدود نتايج در برنامه هاي اجرايي و به طور كلي ، ضعيف بودن رابطه بين سازمانهاي پژوهشي و سازمانهاي اجرايي يا توليد كنندگان محصولات كشاورزي ، همگي شواهدي در تاييد اين ادعا هستند.

از سوي ديگر برنامه ريزي براي فعاليتهاي تحقيقاتي در سطح كلان ، بخشي و اجرايي ازجمله وظايفي است كه حسب مورد بر اساس محدوده مسئوليتها به عهده شوراي پژوهشهاي علمي كشور و كميسيونهاي وابسته به آن ، وزارتخانه‏ها، دانشگاهها و مراكز پژوهشي گذاشته شده است . ترديدي نيست كه لازمه و مقدمه تحقق خط و مشي اعلام شده و برنامه ريزي يا اجراي فعاليتهاي پژوهشي شناخت وضع موجود پژوهش است. از اين رو ضرورت دارد تا سازمان و تشكيلاتي را كه در كشور عهده دار پژوهش در علوم خاك است بشناسيم . اين كار موجب خواهد شد تا وجوه اشتراك ، ناهماهنگيها ، تنگناها و نارساييهايي را كه وجود دارد شناسايي نموده و در حد توان ودايره مسئوليت خود نسبت به رفع تنگناها ، نارساييها و ناهماهنگيها اقدام كنيم.

در گام نخست بايد زمينه هاي مادي و معنوي لازم را براي گسترش كارهاي تحقيقاتي و جذب ونگهداري كادر علمي در سازمانهاي مربوط فراهم آورد. سپس لازم است كه ارگان هاي اجرايي و ارگان هاي علمي و پژوهشي كشور را هر چه بيشتر به هم نزديك كرد و بر وابستگي آنها به يكديگر افزود. بودجه سازمانهاي تحقيقاتي بايد از طريق سازمانهاي اجرايي تامين شود و برنامه كار سازمانهاي اجرايي بايد با تاييد سازمانهاي علمي و پژوهشي كشور به اجرا در آيد. بي گمان براي رسيدن به چنين وضعيتي لازم است تغييرات تشكيلاتي و مقرراتي گوناگون پديد آورد.

هدف اصلي اين بررسي ، شناسايي ومقايسه وضع موجود ساختار تحقيق در علوم خاك كشور از نظر سازمان و تشكيلات مي باشد.

نگاهي به تشكيلات تحقيقاتي مرتبط با امور خاك در كشور بيانگر تمركز آنها در وزارت جهاد كشاورزي (ادغام وزارت كشاورزي و جهاد سازندگي سابق ) و وزارت علوم ، تحقيقات و فناوري مي باشد. موسسه تحقيقات خاك و آب قديمي ترين و تخصصي ترين تشكيلات تحقيقاتي مرتبط با علوم خاك از سال 1332 (جدول 1 ) مي باشد و در تشكيلات ستادي خود درتهران داراي 9 بخش تحقيقاتي شامل بخش تحقيقات تشكيل ، طبقه بندي وشناسايي خاك ، بخش تحقيقات ارزيابي اراضي ، بخش تحقيقات سنجش از دور و سيستم اطلاعات جغرافيايي ، بخش تحقيقات شيمي حاصلخيزي خاك و تغذيه گياه ، بخش تحقيقات آبياري و فيزيك خاك ، بخش تحقيقات بيولوژي خاك ، بخش تحقيقات اصلاح خاك و مديريت پايدار اراضي ، بخش آزمايشگاهها و يك ايستگاه اختصاصي تحقيقات خاك وآب در كرج مي باشد ، فعاليتهاي اين موسسه درسراسر كشور انجام مي شود كه واحدهاي استاني و منطقه اي آن با نام « بخش تحقيقات خاك و آب » در مراكز تحقيقات كشاورزي كشور فعاليت دارند . اين موسسه ابعاد مختلف علوم خاك را مورد پژوهش قرار داده است. از جمله وظايف مهم ، تحقيقات حفاظت خاك در اين موسسه بوده كه از سال 1346 با تشكيل بخش تحقيقات حفاظت خاك و آب شروع به فعاليت نموده بود كه تا سال 1370 يعني اواخر برنامه اول توسعه به فعاليتهاي خود ادامه داده و به تدريج فعاليت هاي آن رو به كاهش نهاد و عملا اين بخش با تمركز فعاليتهاي حفاظت خاك در مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري وزارت جهاد سازندگي سابق از تشكيلات موسسه حذف و قسمتي از وظايف آن به بخش تحقيقات اصلاح خاك و مديريت پايدار اراضي منتقل گرديد. همچنين با تاسيس موسسه تحقيقات كشاورزي ديم در سال 1371 و مركز ملي تحقيقات شوري در سال 1378 قسمتي از وظايف اين موسسه به آنها منتقل گرديد.

جدول 1-سال تاسيس و اهداف تشكيلات پژوهشي مرتبط با علوم خاك در كشور

جدول 2-بخشهاي تخصصي و ساختار مرتبط با علوم خاك و شعب آنها

در مناطق مختلف كشور

گروه خاكشناسي دانشكده كشاورزي دانشگاه تهران در كرج به عنوان قديمي ترين تشكيلات آموزشي و پژوهشي در سال 1339 پا به عرصه وجود نهاده و شروع به فعاليت نمود.

تاسيس ساير گروههاي خاكشناسي در ديگر نقاط كشور در سالهاي بعد موجب گسترش آموزش و همچنين پژوهش در علوم خاك گرديد (جدول 3) با تغيير نامه وزارت فرهنگ و آموزش عالي و وظايف جديد در وزارت علوم ، تحقيقات فناوري نقش آن شفاف تر گرديده است.

موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع در سال 1348 با دو هدف توسعه عرصه هاي جنگلي كشور و نيز امكان افزايش توليد علوفه در قالب دو طرح ملي سازگاري گونه هاي غير بومي جنگلي و گونه هاي سازگار مرتعي فعاليت خود را شروع كرد. اين موسسه فعاليتهاي خود را در قالب 10 بخش تحقيقاتي انجام مي دهد. در ابتداي فعاليتها در بخش آب و خاك و بيابان ، دو محور تثبيت بيولوژيك تپه هاي شني و نيز افزايش بهره وري آب در عرصه هاي بياباني مورد تاكيد قرار داشت . سپس با تفكيك بخش ‌آبخيزداري از اين موسسه و ادغام آن در مركز تجقيقات آب جهاد سازندگي با عنايت به اهميت حفاظت از منابع آب و خاك حوزه هاي آبخيز، مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري در اواخر سال 1372 به طور مستقل فعاليت خود را شروع نمود.

موسسه تحقيقات برنج با تبديل مركز تحقيقات كشاورزي گيلان در سال 1372 وبا دو معاونت برنج و غير برنج ايجاد و فعاليت خود را با هدف تمركز ديسپلينهاي تحقيقاتي مختلف حول گياه برنج آغاز نمود كه فعاليتهاي خود را در قالب 5 بخش تحقيقاتي انجام مي دهد. مشابه آن موسسه تحقيقات خرما و نباتات گرمسيري در سال 1372 پا به عرصه وجود نهاد.

جدول 3-گروههاي خاكشناسي دانشگاههاي كشور به ترتيب سال تاسيس

 نگاهي به تشكيلات فوق الذكر بيانگر آنست كه اين ساختار در طول 50 سال بنا به نياز ايجاد گرديده و مسير تكاملي را طي نموده ليكن :

الف- بيانگر ساختاري با گستردگي فيزيكي زياد و ناپيوسته مي باشد.

ب- فاقد يك سياست ملي بوده و در مجموع متولي اصولي امر تحقيق در  آن مشخص نمي باشد. اين موضوع به نوعي كليت خاك را در بعضي موارد از بين برده از جمله نگرش جغرافيايي سياسي به امور تحقيقاتي به جاي نگرش اقليمي ، خاكي، آبي موجب گسترش بي رويه فيزيكي و تكراري امر تحقيقات گرديده است.

از طرف ديگر تغيير نگرش در دهه‏هاي اخير و رويكرد به پايداري ، سلامتي و امنيت غذايي نيازمند تعريف مجدد جايگاه و نقش ساختار علوم در عرصه توسعه كشور طلب مي نمايد :

با عنايت به لزوم نگرش فراگير ضمن حفظ عدم تمركزولحاظ تخصصهاي لازم در برنامه ريزي براي تحقق ، حفظ ، نگهداري از منابع خاك و آب كه مستلزم شناخت و بهره برداري اصولي از آن مي باشد ترسيم ساختاري در اين راستا را مي طلبد و يكي از مهمترين گامها عبارتند از :

1-تدوين سياست ملي خاك

2-پيگيري تدوين قانون جامع خاك

3-تغيير نگرش مرزهاي جغرافيايي سياسي به جغرافيايي كشاورزي

4-تعيين متولي اصولي امر تحقيق در علوم خاك

5-ايجاد ارتباط ارگانيكي بين دستگاههاي مختلف تحقيقاتي وزارت جهاد كشاورزي و وزارت علوم ، تحقيقات و فناوري

6-تنظيم جايگاه بخش خصوصي ودولتي در اين موضوع

7-افزايش نقش انجمنهاي علمي بويژه انجمن علوم خاك ايران

8-تعيين جايگاه خاك در ساختار معاونت آب وخاك وزارت جهاد كشاورزي

در پايان اميد است اين نوشته شروعي براي ديگر انديشمندان و محققان باشد تا با به چالش كشيدن موضوع به ارتقاي علوم خاك و نهايتا بهره وري خاك كنم نمائيم.

خــاك در فرهــنگ مــردم

غلامحسين حق نيا

مجموعه ضرب المثلهايي كه در اين شماره و شماره بعد به نظر شما خواننده عزيز مي‏رسد از منابع متفاوت تهيه شده و بر حسب موضوع در گروههاي چند گانه جاي داده شده‏اند. محدوديت عمده در مورد اين ضرب‏المثلها آنست كه برگردان بسياري از آنها دو يا سه بار از زبان اصلي به زبان ديگر صورت گرفته است از اين رو ممكن است در سبك و مفهوم و معني آنها تغييراتي به وجود آمده باشد ليكن اين تنها مشكل عمده مشترك در مطالعه ضرب المثلهاست.

الف) خاك به عنوان آغاز و پايان حيات

خاك به صورت نشانه اي از حاصلخيزي و باروري ديده شده ليكن همانگونه كه در چند مورد زير مشاهده مي شود به مفهوم آخرين خروجي زندگي خاكي است .

   ·  خاك همسر اصلي پروردگار است ؛ زنده ها را تامين مي كند و از مرده ها پاسداري (ماداگاسكار)

   ·  خاك (زمين ) باعث رشد ما مي شود ؛ خاك (زمين ) بايد ما را ببلعد    (باسك اسپانيا)

           ·        همه ثروتها از خاك بدست مي‏آيد (ارمنستان )

           ·        خاك سياه نان سفيد توليد مي كند . (نروژ)

           ·        خاك همه چيز را توليد مي كند وهمه را دوباره باز پس مي گيرد (اسپانيا)

           ·        زمين در هر جا گوري براي شما فراهم مي كند (چين )

          ·  شما مسافرت مي كنيد تا بخانه برگرديد . زندگي مي كنيد تا به خاك برگرديد .(اتيوپي)

           ·        خاك ميزباني است كه ميهمان خود را مي كشد (ايران )

           ·        2 متر خاك همه،  را مساوي قرار داده است (ايتاليا)

           ·        گفت چشم تنگ دنيا دار را        

         يا قناعت پر كند يا خاك گور   (سعدي)                       

           ·         به جرم يك دو صباحي نشستن اندر باغ   

              هزار قرن در آغوش خاك بايد خفت (پروين اعتصامي)

           ·        چون تير هر كه راست كند قد در اين بساط

      با قامت خميده رود چون كمان به خاك (صائب‏ تبريزي)  

ب) خاك به عنوان يك نقطه مرجع جهاني

تعدادي از ضرب المثلها خاك را به صورت يك نقطه مقايسه جهاني در نظر مي‏گيرد.

                سوسمار آفتاب پرست رنگ خود را تغيير مي دهد تا به رنگ خاك در آيد خاك رنگ   

                خود را تغيير نمي دهد تا به رنگ سوسمار شود(سنگال)

                 مادر زمين تعهد كرد كه اسرار خود را به بهشت بگويد (سربستان )

                يكي متولد مي شود ، ديگري مي ميرد و زمين به رويش خود ادامه مي‏دهد (اتيوپي )

                     زمين مادري است كه هيچگاه نمي‏ميرد (زلاند نو)

                    فاصله ميان بهشت وزمين كمتر از آنست كه تصور مي شود (مغول )

                   در اين دنيا من به كهن ترين بازمانده يعني خاك درود مي فرستم (زلاند نو )

                    خاك تنها دوست انسان است (بلغارستان )

                 بر مور و  مار جاي نفس تنگ گشته است  

   بردند بس كه آدميان آرزو به خاك  (صائب تبريزي)

               كمال همنشين در من اثر كرد 

وگرنه من همان خاكم كه هستم (سعدي)

                هر كه را در خاك غربت پاي در گل ماند ، ماند 

          گو دگر در خواب خوش بيند ديار خويش را (سعدي)

                تميز نيك و بد از سفلگان مجو زنهار     

    يكي است مرثيه كاه و زعفران در خاك (صائب )

اخبار

نمايشگاه دايمي كتابهاي تخصصي

كنگره نهم علوم خاك ايران

نشست يك روزه فرسايش و حفاظت خاك

فراخوان هشتمين كنگره سراسري همكاريهاي دولت ، دانشگاه و صنعت براي توسعه ملي

همايش ملي ايمني زيستي كشور

همايش روشهاي پيشگيري از اتلاف منابع ملي

كنفرانس مخاطرات زمين و بلاياي طبيعي و راه كارهاي مقابله با آنها

همايش تاثير انسان بر كيفيت خاك در مناطق خشك و نيمه خشك

كنگره جهاني خاك شناسي

سمپوزيوم بين المللي مديريت خاكهاي شني حاره اي

نمايشگاه دايمي كتابهاي تخصصي

صندوق رفاه دانشجويان وزارت علوم ، تحقيقات و فناوري با همكاري دانشگاه تربيت مدرس نخستين فروشگاه و نمايشگاه دايمي كتابهاي تخصصي خارجي را در آن دانشگاه دائر نموده است. از مهمترين اهداف اين اقدام به موارد زير مي توان اشاره نمود.

-  تهيه كتابهاي تخصصي خارجي براي دانشگاهيان و پژوهشگران و كتابخانه هاي دانشگاهها و مراكز پژوهشي سراسر كشور

-  پرداخت وام خريد كتابهاي خارجي به دانشجويان كارشناسي ارشد به مبلغ پانصد هزار ريال ودانشجويان دوره دكتري هفتصد و پنجاه هزارريال از طرف صندوق رفاه دانشجويان كه از فروشگاه خريد يا سفارش كتاب به عمل آورند .

-         تخفيفهاي ويژه براي خريداران كتاب

-         پذيرش ثبت سفارش و تهيه كتابهايي كه در فروشگاه موجود نباشد در كوتاهترين زمان

علاقمندان مي توانند براي كسب اطلاعات بيشتر با شماره تلفن 8011001 داخلي 3174 تماس برقرار نمايند.

ابتدای اخبار

كنگره نهم علوم خاك ايران

سيزدهمين جلسه از سومين دوره هيات مديره انجمن علوم خاك ايران روز پنجشنبه نهم مهرماه 1383 با حضور اعضا تشكيل گرديد و درباره موارد مختلف دستور جلسه تبادل نظر شد و تصميم گيري به عمل آمد . آقاي دكتر مهدويان (دبير كنگره نهم ) در اين جلسه گزارشي از پيشرفت كار دربرگزاري كنگره به حاضرين ارائه كردند . مقرر شد مقاله ها به صورت مقاله كوتاه و حداكثر 800 تا 1000 كلمه حداكثر در دوصفحه تايپي براي ارزيابي ارسال شود. حق ثبت نام كنگره نيز تعيين گرديد كه در فراخوانهاي بعدي به آگاهي عموم خواهد رسيد.

پيشنهاد شد كه ارسال مقاله ها تا حد امكان به صورت online باشد . فرصت ارسال مقاله تا پايان بهمن ماه 1383 تعيين گرديده است. درباره پوستر كنگره تغييراتي پيشنهاد شد كه قرار شد در نسخه نهايي منظور گردد. اميدواريم كه در كنگره نهم نيز شاهد حضور فعال همه همكاران و دست اندركاران خاك باشيم.

ابتدای اخبار

نشست يك روزه فرسايش و حفاظت خاك

با دعوت موسسه تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري نشست يك روزه اي در تاريخ هفتم تيرماه 1383 با حضور جمعي از اساتيد ، پژوهشگران و كارشناسان امور مطالعاتي و اجرايي دست اندر كار مسائل حفاظت خاك در محل موسسه تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري برگزار گرديد. در ابتدا رياست موسسه برنامه هاي كلان موسسه تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري را ارائه كردند و همكاران ديگر به دستاوردها و برنامه هاي پژوهشي درباره فرسايش و حفاظت خاك اشاره داشتند . در اين نشست 38 نفر شركت داشتند كه شش نفر از اساتيد دانشگاه ، شانزده نفر عضو هيات علمي موسسه هاي ستادي وابسته به سازمان تحقيقات وآموزش كشاورزي ، هفت نفر عضو هيات علمي مراكز تحقيقاتي استاني وابسته به سازمان و نه نفر از كارشناسان سازمان جنگلها ، مراتع و معاونت آبخيزداري بودند.

در پايان نظرات و پيشنهادهاي شركت كنندگان به صورت زير جمع بندي شد.

  ·   ضرورت دارد تا نتايج بحثهاي مربوط به فرسايش خاك در همه زمينها گردآوري شود.

        ·           موضوع بياباني شدن در پژوهشها مورد توجه قرار گيرد .

        ·           در سياستگزاريها بين بخشهاي مختلف هماهنگي لازم صورت پذيرد.

  ·   خلاءهاي قانوني در بحثهاي فرسايش و حفاظت خاك با مشاركت بخش اجرا و دانشگاه مورد بررسي قرار گيرد .

  ·   برنامه هاي ارائه شده به وسيله بخش تحقيقات حفاظت خاك در جلسه هاي آتي به صورت مجزا در دستور كار قرار گيرد.

در پايان مسئولان سازمان ضمن تشكر از حاضران آمادگي بخش تحقيقات حفاظت خاك را در زمينه همكاري با همه انجمنهاي علمي مرتبط اعلام داشتند.

ابتدای اخبار

فراخوان هشتمين كنگره سراسري همكاريهاي دولت ، دانشگاه و صنعت براي توسعه ملي

هشتمين كنگره سراسري همكاريهاي دولت ، دانشگاه وصنعت براي توسعه ملي به منظور تحكيم ارتباط راهبردي بخشهاي سه گانه به عنوان زير ساختارهاي رشد و صنعت ملي از تاريخ 25/9/83 لغايت 27/9/83 در تهران برگزار مي‏شود. برگزاركنندگان اين همايش شركت ملي صنايع پتروشيمي و دبيرخانه كميته دايمي كنگره مي باشند . علاقمندان براي اطلاعات بيشتر مي توانند با دبيرخانه دايمي كنگره به آدرس زير تماس داشته باشند:

تهران – خيابان حافظ – دانشگاه صنعتي امير كبير – ساختمان نساجي – طبقه 9- تلفن/نمابر 6495433

ابتدای اخبار

همايش ملي ايمني زيستي كشور

ايمني زيستي مجموعه تدابيري است كه براي پيشگيري از آثار سوء احتمالي ناشي از كاربرد زيست فناوري مدرن بر كشاورزي ، سلامت انسان ، دام و محيط زيست و تضمين بهره برداري بهينه از فوائد قطعي زيست فناوري اتخاذ مي شود . اولين همايش ملي ايمني زيستي كشور از سوي انجمن زيستي كشور و موسسه تحقيقات بيوتكنولوژي كشاورزي در تاريخ 28-29 بهمن ماه 1383 در محل موسسه تحقيقات بيوتكنولوژي كشاورزي برگزار مي گردد.

آدرس دبيرخانه همايش : كرج – بلوار شهيد فهميده – نرسيده به ترمينال شهيد كلانتري – موسسه تحقيقات بيوتكنولوژي كشاورزي – صندوق پستي 1897-31535 تلفن : 2701132-0261 و فاكس : 2701132-0261

براي دريافت فراخوان از طريق اينترنت مي توانيد به آدرس زير مراجعه فرمائيد.

http://www.abrii.ac.ir/biosaftycongress.pdf

ابتدای اخبار

همايش روشهاي پيشگيري از اتلاف منابع ملي

فرهنگستان علوم جمهوري اسلامي ايران در نظر دارد دومين كنفرانس روشهاي پيشگيري از اتلاف منابع ملي (آب ، انرژي ، پول ، دارو و وقت … ) را در نيمه دوم خرداد 1384 در تهران برگزار نمايد. از كليه انديشمندان و صاحبنظران كشور دعوت مي شود تا براي اين معضل اجتماعي راه حلهايي را پيشنهاد نمايند و از كليه سازمانهاي دولتي و غير دولتي كه با استفاده از مديريت صرفه جويي كوشش مي نمايند يا موفق شده اند تا اتلاف هر يك از منابع ملي ياد شده را در واحد خود كاهش دهند دعوت مي شود كه با ارسال مقاله در اين كنفرانس  شركت نمايند.

آدرس مكاتبات : تهران – تجريش – خيابان دربند – كوچه شاهمرادي – شماره 19 – كدپستي: 19717 تلفن : 2713319-021 فاكس 2719742-021

ابتدای اخبار

كنفرانس مخاطرات زمين و بلاياي طبيعي و راه كارهاي مقابله با آنها

اين كنفرانس  در تاريخ 5 و 6 و 7 مهرماه 1384 در دانشگاه تبريز برگزار مي شود . محورهاي اصلي مورد گفتگو عبارتند از : بلاياي مربوط به زمين لرزه ها ، مخاطرات جوي و هيدرولوژيكي ،بلاياي طبيعي وسطح زمين (مخاطرات ژئومورفولوژيكي از جمله فرسايش خاك، بيابان زايي ، ناپايداري دامنه ها ، فرو نشست و … ) ، فناوري و بلاياي طبيعي ، مسايل شهري ، روستايي و زيست محيطي ، بلاياي طبيعي و سيستمهاي اقتصادي – اجتماعي و امداد رساني و آمادگي هاي اوليه

آدرس دبيرخانه : تبريز – دانشگاه تبريز – دانشگاه علوم انساني و اجتماعي – گروه جغرافياي طبيعي – ناحيه پستي دانشگاه تبريز – صندوق پستي 145-51665 تلفن: 3392272 و 3392309- 0411  دورنگار 3356013

http://www.Tabrizu.ac.ir/Geohazards/Index.htm      

ابتدای اخبار

همايش تاثير انسان بر كيفيت خاك در مناطق خشك و نيمه خشك

گروه خاك شناسي دانشگاه صنعتي اصفهان بر اساس يكي از هدفهاي قطب علمي خاك شناسي در نظر دارد كنفرانسي بين المللي با عنوان تاثير انسان بر كيفيت خاك در مناطق خشك ونيمه خشك از 22 تا 26 شهريور 1384 در دانشگاه صنعتي اصفهان برگزار نمايد.

موضوعهاي اصلي اين همايش در برگيرنده : فرسودگي خاك و پايداري در رابطه با سيستمهاي مختلف كاربري زمين و شيوه هاي مديريتي ، پايش تغييرات كيفيت خاك نسبت به زمان و مكان ، مديريت خاك در برابر آلاينده هاي صنعتي و جنبه هاي اجتماعي – اقتصادي مديريت پايداري خاك مي باشد . زبان كنفرانس انگليسي مي باشد. اطلاعات بيشتر در وب سايت زير قبل دسترسي است.

http://www.iut.ac.ir/cesoil

ابتدای اخبار

كنگره جهاني خاك شناسي

كنگره جهاني خاك شناسي در تاريخ 9 تا 15 ژوئيه 2006 ميلادي در فيلادلفيا در آمريكا برگزار خواهد شد . براي كسب اطلاعات بيشتر به وب سايت زير مراجعه فرمائيد.

http://www7.nationalacademies.org/usnc-ss/WCSS-first-Announcement.html 

ابتدای اخبار

سمپوزيوم بين المللي مديريت خاكهاي شني حاره اي

نخستين سمپوزيوم بين المللي مديريت خاكهاي شني حاره اي براي كشاورزي پايدار در تاريخ 28 نوامبر تا دوم دسامبر 2005 ميلادي در كشور تايلند برگزار مي گردد. به منظور كسب اطلاعات بيشتر لطفا به وب سايت زير مراجعه فرمائيد.

http://www.ldd.go.th/tropicalsandysoils

ابتدای اخبار

معرفي مركز تحقيقات حفاظت خاك وآبخيزداري كشور

1-مقدمه

تعريف آبخيزداري يا مديريت حوزه آبخيز در ديدگاههاي جهاني از ناحيه اي به ناحيه ديگر و يا از كشوري به كشور ديگر ، در راستاي حل معضلات و ارائه راهكارهاي علمي مي تواند متفاوت باشد. در آبخيزداري حفاظت و يا احياي توان توليدي اراضي براي كاربريهاي مختلف ، مديريت پوشش گياهي براي حفظ و احياء و بهره برداري مستمر از توليدات قابل حصول از اراضي وگياهان با تاكيد بر حفظ و بهسازي روابط بين آب ، خاك و گياه يك اصل اساسي است. بدين ترتيب حفاظت ، احياء و توسعه تعادل اكولوژيكي در سطح حوزه ها در حد توان طبيعي آنها به منظور تنظيم توليدات گياهي و حركت آب در سطح آنها با مناسب ترين وضعيت كمي و كيفي ، هدف علم آبخيزداري تلقي مي شود. از اينرو ،علم آبخيزداري محدود به حل يك مسئله انتزاعي نظير فرسايش خاك ، تخريب پوشش گياهي ، تنوع زيستي ، كاهش توليد رسوب يا رسوبدهي ، سيل ، خشكسالي و  امثالهم بدون در نظر گرفتن ارتباطات دروني و بيروني عوامل ايجاد كننده مسائل ياد شده نمي شود. به عبارت بهتر ، ايجاد تعادل در رابطه بين آب وخاك با ديگر منابع طبيعي موجود در يك آبخيز به صورت پايدار از طريق اقدامات آبخيزداري آنهم در تمام سطح آبخيزها ، هدف اصلي آبخيزداري است.

در اين راستا و به منظور پاسخگويي به نياز بخش اجرا در زمينه حافظت خاك و آبخيزداري مركز تحقيقات حفاظت خاك وآبخيزداري متشكل از 6 بخش زير در سال 1372 تاسيس گرديده است.

1-بخش تحقيقات حفاظت خاك

2-بخش تحقيقات مديريت آبخيزها

3-بخش تحقيقات مديريت و بهره برداري از سيلاب

4-بخش تحقيقات مهندسي رودخانه

5-بخش تحقيقات حفاظت سواحل

6-بخش تحقيقات هيدرولوژيكي و توسعه منابع آب

2-هدف

اقدامات حفاظت خاك و آبخيزداري به مجموعه اي از فعاليتهاي برنامه ريزي ، مديريتي و عمليات فني در يك حوزه آبخيز اطلاق مي گردد كه ضمن حفاظت از منابع آب و خاك ، باعث افزايش كميت و كيفيت توليد در واحد سطح مي گردد كه خود گامي در جهت دستيابي به توسعه پايدار مي باشد.

دستيابي به مفاهيم تعريف فراگير فوق مستلزم برخورد نظام گونه (سيستمي ) با هر حوزه آبخيز است كه خود به عنوان سامانه مستقل نظام زيست محيطي در هر حوزه بوده و نيازمند حل مسائل متعدد براي نيل به هدفي است كه در تعريف ارائه شده به آن اشاره گرديده است كه بايستي در قالب طرحهاي جامع آبخيزداري مطرح گردد. براي انجام چنين امر مهمي ، آگاهي و اطلاع از وضعيت موجود آبخيزها ، امري اجتناب ناپذير بوده ودستيابي به اهداف آبخيزداري جامع لزوم توجه به موارد زير را طلب مي نمايد.

1-شناخت حوزه هاي آبخيز كشور

2-شناخت مسائل ، تنگناها و نيازهاي اساسي براي احياء و توسعه پايدار آنها

3-اولويت بندي نيازهاي تحقيقاتي و برنامه ريزي اصولي براي ارائه راه حلهاي كاربردي

3-شرح وظايف

بخشهاي ذكر شده متناسب با جنبه هاي تخصصي و ضرورتها و نياز واحدهاي اجرايي و با هدف فراهم سازي زمينه ها و الگوهاي بهره برداري بهينه و پايدار از منابع آب و خاك و حوزه هاي آبخيز كشور ، داراي وظايف و محورهاي مشترك واختصاصي تحقيقاتي هستند كه اهم آنها به شرح زير مي باشد:

1-تبيين برنامه ها و تعيين اولويتهاي تحقيقاتي در بعد كلان و پيش بيني نيازها ، امكانات ، تجهيزات نيروي انساني و برنامه هاي آموزشي مورد نياز و متناسب با شرايط خاص هر منطقه

2-همكاري وتبادل اطلاعات و تجربيات و بهره گيري از توانهاي علمي و عملي بخشهاي ذيربط در استانها

3-نظارت بر تهيه و تدوين و بررسي طرحهاي پيشنهادي مراكز تحقيقاتي منابع طبيعي و امور دام استانها

4-نظارت و ارزيابي مستمر پيشرفت طرحهاي تحقيقاتي پيشنهادي كه توسط مراكز تحقيقاتي منابع طبيعي و امور دام استانها ارائه مي گردد.

5-برگزاري كارگاههاي آموزشي براي ارتقاء سطح علمي و انتقال تجربيات محققان در سطح مراكز تحقيقاتي

6-فراهم آوردن زمينه مشاركت دانشجويان كارشناسي ارشد و دكترا در انجام طرحهاي تحقيقاتي به عنوان پايان نامه هاي دانشجويي

7-همكاري با بخشهاي اجرا براي طبقه بندي و تعيين اولويتهاي تحقيقاتي و تدوين و اجراي طرح هاي تحقيقاتي متناسب با نياز بخشهاي اجرايي

8-برنامه ريزي و احداث ايستگاههاي تحقيقاتي در سطح كشور

9-جمع آوري آمار و اطلاعات آبخيزهاي كشور به منظور تكميل بانك اطلاعاتي متناسب با زمينه هاي تحقيقاتي بخشها

10-تعريف وانجام طرحهاي تحقيقاتي پايه ملي ، توسعه اي وكاربردي متناسب با شرح وظايف جهاد كشاورزي

11-بررسي و تحقيق در زمينه ارزيابي ، اصلاح ، توسعه وابداع مدلهاي رياضي و فيزيكي

4-كتابخانه ، آزمايشگاه و كارگاهها

الف) كتب و نشريات

كتب لاتين                   2900 عنوان

كتب فارسي                 13100 عنوان

نشريات فارسي ادواري           78 عنوان

نشريات لاتين           149 عنوان

ب) آزمايشگاهها

مركز داراي دو آزمايشگاه شيمي آب و خاك و مكانيك خاك است كه در سال 1374 با تجهيزات زير تاسيس گرديده اند :

اسپكتروفتومتر ، فيلم فتومتر ، پمپ خلاء ،آون ، شيكر دوراني و رفت و برگشتي ، كوره الكتريكي ، ترازوهاي ديجيتال بادقت هاي 1/0 تا 0001/0 گرم ، EC متر و pH متر ، هات پليت ، همزن مغناطيسي ، سانتريفوژ ، شوف بالن ، سري الكهاي استاندارد ، شيكرالك ، هيدرومتر ، ‍دستگاه صفحات فشاري ، كاساگراند ، مخروط نفوذ سنج ، پيكنومتر ، دستگاه برش مستقيم ، دستگاه سه محوري ،دستگاه تحكيم ، دستگاه ، SPT دبل رينگ ، سند باتل وحمام آبي از جمله تجهيزات اين واحد است.

ج-واحد فن و پردازش اطلاعات جغرافيايي GIS

وظايف اين واحد به شرح ذيل مي باشد :

الف- پشتيباني اطلاعات طرح ها

ب-ارائه خدمات فني ، كارتوگرافي چاپ

ج-پشتيباني نقشه برداري عرصه هاي طرح هاي تحقيقاتي

د- ارائه خدمات مشاوره اي مرتبط با فن آوريهاي RS/GIS به بخش هاي تحقيقاتي

د-واحد تجهيزات ابزار دقيق وعمليات ميداني

خدمات دهي به طرحها و پروژه هاي مختلف مركز شامل سرويس و راه اندازي و عملياتي نمودن تجهيزات مورد نياز طرحها و تحويل به مجريان و كنترل دستگاهها و سرويس و نگهداري در انبار پس از اتمام كار ، همچنين پيگيري تعميرات دستگاههاي مختلف از جمله دوربينهاي نقشه برداري ،تعمير وسايل مختلف الكترونيكي همچون موس ، مانيتور ، ضبط صوت ، دستگاه اسلايد ، باران نگار و …

همكاري با واحدهاي عملياتي ميداني در اندازه گيري ها و انجام آزمايشات .

5-شبكه داخلي و اينترنت

الف) شبكه داخلي : توپولوژي استار ، سرعت 100 مگابيت در ثانيه ، نود فعال 251 عدد و نود مورد استفاده 130 عدد ، متشكل از كابلهاي Cat 6 ، Cat 5 و سوئيچ هاي 1000 مگبيت درثانيه و تعداد 7 سرور PIV

ب) اينترنت : متقارن از طريق ديش با سرعت 256 كيلوبيت در ثانيه براي دريافت و 64 كيلوبيت در ثانيه براي ارسال (طرف قرارداد شركت داده‏پردازي)

6-نيروي انساني

-اعضاي هيئت علمي

الف: ستاد

     دكتري 31 نفر

    كارشناسي ارشد 35 نفر

ب- استانها

       دكتري 8 نفر

      كارشناسي ارشد 73 نفر

7-زمينه هاي اصلي پژوهشهاي مركز :

حفاظت آب و خاك ،فرسايش و رسوب ، حفاظت سواحل ، مهندسي رودخانه و مديريت آبخيزها  ، منابع آب ، مديريت سيلاب

-  نشاني : كيلومتر 8 جاده مخصوص كرج ، خيابان شهيد عاشري ، خيابان شهيد شفيعي ، روبروي پخش هجرت

      صندوق پستي : 1136-13445

       تلفن : تلفنخانه : 18-4901214 ، 4901240 ، دفتر رياست : 6-4901415

    آدرس اينترنتي www.scwmri.ac.ir

         پست الكترونيكي : into@scwmri.ac.ir

     نام رئيس : دكتر ضياءالدين شعاعي

8-عضو انجمن ها يا مجامع علمي داخلي

انجمن آبخيزداري ، انجمن مرتعداري ، انجمن زمين شناسي مهندسي و محيط زيست ايران ، انجمن علوم خاك ايران ، انجمن هيدروليك

9-عضويت مجامع علمي بين المللي كه با آنها همكاري داشته

1-همكاري با (موسسه بين المللي ITC هلند ) در خصوص برگزاري
 دوره هاي آموزشي سنجش از دور وسامانه هاي اطلاعات جغرافيايي

2-عضويت و نمايندگي دائمي انجمن بين المللي سامانه هاي سطوح آبگير باران (IRCSA)

3-عضويت در انجمن بين المللي لغزش

4-عضويت در انجمن آبخيزداري ايران

5-عضويت ر انجمن هيدروليك ايران

6-عضويت در انجمن زمين شناسي مهندسي

مجله هاي علمي وابسته به اتحاديه بين المللي خاك شناسان

 در زير فهرست و مشخصات كوتاه 10 مجله علمي درباره علوم خاك ملاحظه مي شود كه با همكاري اتحاديه بين المللي خاك شناسان (IUSS) چاپ و منتشر مي شود . علاقمندان به اشتراك هر كدام از اين مجله ها مي تواند به آدرس زير تماس بگيرند.

تازه های کتاب

مديريت بيماريهاي گياهي به وسيله عنصرهاي پر مصرف و كم مصرف نويسنده : آرتور و. انگهارد ترجمه : غلامحسين حق نيا انتشارات : دانشگاه فردوسي مشهد بهار 1383 ، 263 صفحه ،16000 ريال

گرچه مقاومت يا سازگاري گياهان در برابر بيماريها عمدتا از راههاي ژنتيكي كنترل مي شوند ، ليكن در اين مورد عاملهاي محيطي نيز از اهميت خاصي برخوردارند. در ميان اين گونه عاملها ، عنصرهاي غذايي را نسبتا به سادگي مي توان تغيير داد ودستكاري كرد. براي مثال افزدون آهك به خاك يا به كار بردن كودهاي شيميايي در مقدار وشكلهاي مختلف نه تنها بر رشد وتركيب گياهان به طور مستقيم موثر است كه تاثير غير مستقيم چشمگيري بر فعاليت ميكروبي خاك وفراريشه و همچنين مقاومت وسازگاري گياه در برابر بيمارگرها دارد.

اين كتاب گسترده وسيعي از گياهان و بيماريها را پوشش داده است . اثرهاي هم كنش بسياري از عناصر تغذيه اي ، pH خاك وعاملهاي كشت در فصلهاي مربوط به پژمردگي فوزاريومي سبزيها ، پنبه و گياهان زميني ، بيماري پاسوزه گندم و غلات دانه ريز ديگر بحث شده است.

ديگر فصلهاي كتاب درباره پژمردگي ورتيسليومي پنبه ، يونجه و ساير محصولات گفتگو مي كند. بخشي نيز به عامل بيماري پوسيدگي در گياهان مختلف به ويژه هويچ اختصاص دارد. بيماري پوسيدگي غلاف بادام زميني ، و همچنين بيماري آلودگي ذرت و بادام زميني به افلاتوكسين در جايي ديگر بحث شده است . بخشي هم به پوسيدگي ريشه پنبه به وسيله قارچ و ديگر گياهان اختصاص دارد و بالاخره از جرب سيب زميني گفتگو به عمل آمده است . اهميت ويژه كلسيم به دقت در فصلهاي مربوط به پوسيدگي نرم سيب زميني به وسيله باكتري اروينيا ، ريشه گرزي چليپائيان ، پوسيدگي ريشه به وسيله قارچ پيتيوم در ذرت و بادام زميني ، و پژمردگي فوزاريومي سبزيها ، گياهان زينتي وپنبه ارزيابي شده است.

اين كتاب براي گروههاي خاك شناسي ، گياهپزشكي زراعت و باغباني و ديگر رشته هاي وابسته سودمند خواهد بود.

ميكروبيولوژي خاك (رهيافتي كنجكاوانه )                                    نويسنده : مارك كوين مترجمان : امير لكزيان – سارا شيباني ،  مجيد بهادريان و لاله شاددل  انتشارات : سخن گستر 1383 ،    555  صفحه ، 3300 ريال

ميكروبيولوژي خاك (رهيافتي كنجكاوانه )مقدمه كوتاهي راجع به دنياي باورنكردني ميكرو ارگانيزمهاي خاك مي باشد . حيات ميكروسكوپي خاك كه در حقيقت بر همه نيازهاي زيستي ما از آبي كه مي‏نوشيم ، غذايي كه مي خوريم و هوايي كه تنفس مي كنيم تاثير گذار مي‏باشد، در اين كتاب به زباني بسيار ساده و قابل فهم مورد بحث و بررسي قرار گرفته است.

كتاب ميكروبيولوژي خاك داراي 6 بخش و 32 فصل است كه  بخش اول اطلاعات كلي راجع به تاريخچه ميكروبيولوژي ، رشد ميكروبي وآنزيمهاي خاك گفتگو مي كند. بخش دوم كتاب حاوي مطالب سودمندي درباره انواع موجودات خاك و جامعه ميكروبي و ويروسهاي خاك مي باشد . خاك به عنوان زيستگاه ميكروبي وتاثيرات عوامل محيطي مانند آب ، دما ، اسيديته ، و پتانسيل اكسايش وكاهش بر  آن در بخش سوم بررسي شده است. نقش ميكروارگانيزمها در چرخه عناصر غذايي مانند گوگرد ،فسفر ، آهن ، منگنز و بويژه نيتروژن كه در حقيقت يكي از عوامل بسيار موثر و غير قابل انكار درپايداري حيات در كره زمين مي باشد در بخش چهارم بحث شده است .

روابط متقابل ميكروبي بويژه انواع همزيستي ها در بخش پنجم و نهايتا نقش ميكروارگانيزمها در كيفيت محيط زيست كه يكي از مباحث نوين در ميكروبيولوژي است در بخش 6 مطرح شده است.

خلاصه كوتاه راجع به هر فصل و طرح سوالات بسيار كلي ومهم در پايان هر فصل از نكات جالب توجهي است كه در اين كتاب مورد نظر نويسنده بوده است.

فرم اشتراک

__________________________________________________________________

لازم مي دانم از زحمات خانم مهندس رمضانيان كه در تهيه اين شماره مرا ياري داده‏اند صميمانه سپاسگزاري نمايم.

 از موسسه طراحي گرافيك بزرگمهر ايران بخاطر تايپ و صفحه آرايي و همكاري خوب موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه فردوسي مشهد نيز تشكر فراوان دارم.

 سردبيــــر