بسم الله الرحمن الرحيم
خلاصه سخنراني آقاي دكتر ثواقبي مديرگروه خاكشناسي دانشگاه تهران دراولين همايش علوم خاك ايران
بهمن 1381
بانام وياد ا
… حافظ وپاسدارحرمت خون شهدا وبا درود به روح پرفتوح امام راحل وتبريك وتهنيت دهه مبارك فجر انقلاب اسلامي وخيرمقدم به اعضاء محترم خانواده علوم خاك كشور :رياست محترم انجمن علوم خاك وهيأت مديره محترم انجمن ـ مديران محترم گروههاي خاكشناسي دانشگاههاي كشور ، اساتيد معظم ، رؤساي محترم بخشهاي تحقيقات خاك وآب ومديران محترم حفاظت خاك وآبخيزداري ، نمايندگان محترم انجمن هاي علمي دانشجويي دانشگاههاي كشور وساير مدعوين محترم امروز روز بسيار مبارك وبه ياد ماندني خواهد بود انشاءا
… دستاوردها وبركات زيادي را نيز به دنبال خواهد داشت . همانگونه كه مستحضريد بحث تأمين نيازهايي غذايي جمعيت روبه رشد كشور وامنيت غذايي دغدغة مهم براي مسئولين هركشور است وپايداري توليدات كشاورزي ضرورتي انكار ناپذير براي تأمين نيازهاي غذايي حال وآينده افراد جامعه است. توسعه پايدار بدون توسعه كشاورزي امكان پذير نمي باشد. متخصصين علوم خاك دراين راستا وخودكفايي كشاورزي رسالتي سنگين بردوش دارند. درحال حاضر علوم خاك با دستاوردها وچالش هاي مختلف در بخش هاي آموزش پژوهشي واجرا روبرو مي باشد. دربخش آموزشي ، علوم خاك از نظر كّمي پيشرفت زيادي نموده است واكثر دانشكده هاي كشاورزي درمقطع كارشناسي وبعضي از آنها درمقاطع كارشناسي ارشد ودكتري دانشجوي خاكشناسي مي پذيرند واين امر نويد بخش تربيت متخصصين ومحققين برجسته اي است كه مي تواند در رشد وتوسعه كشور كمك شايان توجهي بنمايد. بحث كيفيت آموزشي بايد مورد توجه خاص قرار گيرد و مطالب ومحتواي برنامه هاي آموزشي بايد مورد تجديد نظر مستمر قرار گرفته واز روشهاي نوين درامر آموزش بهره گرفته شود وارتباطات علمي وبين المللي گسترش يابد. بطور قطع بدون تحول آفريني درامر آموزش تربيت محققان صاحبنظر وپژوهشي پويا امكان پذير نخواهد بود.درزمينه پژوهش نيز تلاشها واقداماتي مثبت انجام گرفته است ولي تلاشي مضاعف را مي طلبد . بطور كلي پژوهش بايد فعاليتي سودآور تلقي شود وبه افزايش كميت وكيفيت محصول منجر شود .ايجاد سازوكار مطلوب ومحيطي امن وآرام براي پژوهش وپژوهشگر ضروري مي باشد. سرانه پژوهشي دركشور مارقم ناچيزي وحدود 5 دلار ونيم درصد سرانه پژوهشي كشورهاي توسعه يافته است.
با توجه به برنامه سوم توسعه درسال 81 بايد 75/0 توليد ناخالص ملي صرف پژوهش مي شد. متأسفانه كمتر از 3/0 درصد هزينه شده است. سهم پژوهشي از توليد ناخالص ملي نسبت به سال 1376 كاهش داشته است. ازطرف ديگر بودجه پژوهشي توزيع مناسبي ندارد. 20 درصد بودجه پژوهشي سهم دانشگاهها و 80 درصد دربخش هاي غير دانشگاهي هزينه مي گردد.ضروري است اقدامات لازم در زمينه افزايش بودجه وتوزيع مناسب آن صورت گيرد. تعيين اولويتهاي تحقيقاتي ، همه جانبه نگري درامر تحقيقات ، ترويج نتايج حاصل از تحقيقات وتوجه بخش اجرايي به نتايج تحقيقات وداشتن تيم هاي تحقيقاتي متشكل از متخصصين مختلف وپرهيز از دوباره كاريها دراين زمينه ضروري است.
انجمن هاي علمي رسالتي سنگين بردوش دارند وحلقه اتصال وتعامل مثبت بين بخش هاي مختلف خانواده علوم خاك مي باشند ومي توانند زمينه هاي مناسب براي بروز خلاقيت ها و رشد وپرورش استعدادها فراهم آورند.انجمن هاي علمي بايد در مسائل ومشكلات جامعه در زمينه تخصصي داراي برنامه وراه حل باشند ودرايجاد انگيزه ، رشد كمي وكيفي آموزش وتحقيقات سياستگذاري وجهت دهي آنها مؤثر باشند واز طريق ايجاد سيستم اطلاع رساني جامع ، ايجاد بانكهاي اطلاعاتي ، گسترش ارتباطات علمي وبين المللي ، برگزاري نشست هاي علمي وسمينارهاي تخصصي وكارگاههاي آموزشي ،تصويب قوانين مربوط به خاك ، كارآفريني واشتغال فارغ التحصيلان نقشي مهم داشته باشند. نكته اي كه بايد مورد تأكيد قرار گيرد حضور فعال اعضاء انجمن ها وهمكاري آنها دراجراي برنامه هاست وانجمن هاي علمي بدون همكاري ومشاركت اعضاء نمي توانند دراجراي برنامه ها موفق باشند . اگرچه نقش هيأت مديره محترم انجمن كليدي است ولي مشاركت اعضاء دراجراي برنامه ها نيز كليدي است . نكته مهم ديگر اين است كه بايد باور كنيم .كه بايد همديگر را باور كنيم. ، باور كنيم كه اگر بخواهيم مي توانيم وباور كنيم كه اگر باور كنيم كه ميتوانيم ، مي توانيم …
باور كنيم كه خودمان بايد مشكلاتمان را حل كنيم.
وبه قول شاعر :
هيچ كس جز تونخواهد آمد هيچ كس بردراين خانه نخواهد كوبيد
هيچ كس جز تونخواهد جوشيد اسب انديشه خود را زين كن
تك سوار اين جاده توبايد باشي توبهاري آري ، توبهاري آري خويش را باور كن
والسلام